zaterdag 26 augustus 2017

Een nieuwe tijdbom maar weer is het de huizenbubbel en de kredietexplosie



Vorige week maakten het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Centraal Plan Bureau (CPB) cijfers bekend over de Nederlandse economie. In de media vervolgens juichtonen over de ontwikkelingen. Er werden groeicijfers genoemd van 3,5% meer dan in de ons omringende landen. Ik ga alle cijfers die gepresenteerd werden niet herhalen, daarover is veel informatie beschikbaar. Ik wilde wel eens weten wat er nou precies groeit, en of die juichtonen terecht zijn. Als je afgaat op de berichten in de media kom je wat dat betreft niet veel te weten. Er is wel linkse kritiek op de eenzijdige gerichtheid op economische groei, met haar gevolgen voor het milieu en er wordt benadrukt dat het bij al die cijfers omd e mensen gaat die dagelijks de eindjes aan elkaar moeten knopen en dat de kloof tussen arm en rijk toeneemt. De gemiddelde inwoner van Nederland profiteert nauwelijks van de toenemende rijkdom. Maar is die toename er wel, eigenlijk? Misschien dat mainstream economen daar ook wel iets over te zeggen hebben. Dit artikel is op die bronnen gebaseerd. En ook dan ziet het er niet best uit. Maar eens gekeken naar de persconfenerentie die het CBS organiseerde naar aanleiding van de cijfers. https://www.youtube.com/watch?v=9DKm1on3DkQ

Er was een presentatie van Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. Een groot deel van zijn verhaal zei ook niet erg veel. Maar het was duidelijk, dat Peter Hein zo zijn bedenkingen had bij de cijfers. Maar als hoofdeconoom van het CBS presenteer je alleen zogenaamde objectieve cijfers en geef je geen commentaar. Je moest dus bij zijn presentatie een beetje tussen de regeltjes door lezen. Peter Hein smokkelde twee aardige grafiekjes in zijn betoog, om zijn bedekte bedenkingen over het voetlicht te brengen.
Al na ongeveer 3 minuten presenteert Peter Hein het volgende grafiekje.






















Wat zien wij hier? Dit is de ontwikkeling van het Binnenlands Bruto Product (BBP) in Nederland, Duitsland, België en Frankrijk tussen 2008 en 2017. De oranje lijn is de Nederlandse ontwikkeling. We zien hier dat in de jaren 2011-2014 Nederland sterk achterbleef bij de ons omringende landen. Dat had, zei Peter Hein, te maken met de woningmarktcrisis. Nederland bleek extra gevoelig te zijn voor de financiële crisis en dat heeft een grote klap betekent voor de woningmarkt. Er werden nauwelijks meer huizen verkocht. In de Nederlandse bouw zijn 100.000 bouwvakkers ontslagen, omdat ook de bouw instortte. Dat zette een sterke rem op de Nederlandse economie. Wat Peter Hein niet noemde, is dat de Nederlandse regering sterk bezuinigd heeft en dat dit ook de economie sterk heeft afgeremd. Uit verschillende rapporten blijkt dit. In september 2016 presenteerden economen van de ING een rapport met de volgende conclusies. De afgelopen kabinetten onder Rutte hebben onze economie onnodige schade toegebracht. De economie loopt zo'n drie jaar achter op andere landen. Dat was nog september vorig jaar. 

Inmiddels lijkt de Nederlandse economie met een inhaalslag bezig, maar we liggen over de gehele periode 2008-2017 gerekend nog wel 5% achter op Duitsland en ook Engeland. Met België en Frankrijk zijn we inmiddels weer op een gelijk niveau. Met andere woorden: door het sterke bezuinigingsbeleid en het steeds afhankelijker maken van de Nederlandse economie van de export zijn in Nederland de conjuncturele dalen dieper en de toppen hoger. In andere landen hebben ze meer een beleid gevoerd om de toppen en de dalen wat af te vlakken. Nu is er een spectaculaire groei van de Nederlandse economie, maar groei van wat? Het blijkt dat met name de investeringen in de woningbouw sterk aantrekken, evenals de verkoop van lease autoś (lees: autorijden op krediet) Het is duidelijk dat het Nederlandse beleid van kort op elkaar volgende sterke pieken en dalen ontwrichtend werkt op de arbeidsmarkt: in de crisis zijn duizenden bouwvakkers en thuiszorgmedewerkers ontslagen, nu we weer omhoog gaan zijn er grote tekorten, want al die ontslagenen zijn wat anders gaan doen, vervroegd uitgetreden of arbeidsongeschikt geworden.

Peter Hein van Mulligen presenteerde nog een ander aardig grafiekje: