FNV trekt actiejasje weer uit en gaat vreselijke compromissen sluiten met het kapitaal Geplaatst op 1 oktober 2026

 

Geplaatst op 1 oktober 2026

Bond druipt weer af….

Gisteren kreeg ik, evenals alle andere leden van de FNV, een mailtje van Hans Spekman, voorzitter van de FNV, waarin hij tot mijn verbijstering aankondigt dat de FNV ophoudt met actievoeren tegen het rechtse kabinet-Jetten. De bezuinigingen op de WIA en de WW zijn van tafel, aldus Spekman, en “we” hebben dus gewonnen. Geen acties meer. Er gaat weer onderhandeld worden.

Nu heeft het kabinet meer bezuinigingen in petto dan alleen de bezuinigingen op de WW en de WIA. Onder andere in de gezondheidszorg. En er komt een aanzienlijke lastenverzwaring voor de gewone werkenden aan in de vorm van een belastingverhoging, terwijl de vermogenden met hun vele miljoenen aan vermogen buiten schot blijven. Onlangs schreef ik dat de vakbonden zich absoluut ongeloofwaardig maken als ze, nadat de bezuinigingen op de WW en de WIA van tafel gaan, ophouden met actievoeren en aan de onderhandelingstafel gaan zitten om de rest van het pakket van de regering-Jetten te legitimeren. Daarbij zullen de (verkapte) bezuinigingen op de WW en de WIA weer ter sprake komen.

Desastreuze extra defensie-uitgaven

Ik sprak onlangs een advocaat die een cursus had gevolgd bij een insider van het ministerie van Sociale Zaken. Die vertelde dat de hervormingsplannen van de regering op het gebied van de sociale zekerheid kant en klaar op tafel liggen. De voorzitter van het CNV deed in een interview in De Telegraaf een boekje open over de te verwachten maatregel: geen levenslange arbeidsongeschiktheidsverzekering meer, opsplitsing van het UWV en privatisering van de arbeidsbemiddeling aldaar, enzovoorts. Vanuit het bedrijfsleven en de lagere overheen wordt aangedrongen op een nationaal akkoord van links en rechts (dus met JA21) en het bedrijfsleven en de vakbonden om de noodzakelijke investeringen te doen in de infrastructuur.

Ze hebben het er niet over dat de desastreuze extra defensie-uitgaven ook gefinancierd moeten worden. Maar dat is ook een factor die meespeelt. Verarming van de bevolking, miljarden voor de wapenindustrie! Dat is waarmee de vakbonden akkoord dreigen te gaan! Het gaat voor de zoveelste keer zoals het altijd gaat met de sociaal-democratie: eerst het actiejasje aantrekken, en dan de stekker eruit trekken en aan tafel vreselijke compromissen sluiten met het kapitaal. Dat is de werkelijke reden voor het ledenverlies van de vakbonden. De mensen trappen er als het ware niet meer in. De rechtse partijen, of partijen nog erger dan rechts, maken daar handig gebruik van en spinnen er garen bij. En Wilders gaat met zijn zondebokpolitiek weer voluit op het orgel dat “de” mensen (lees: witte mensen) worden gepakt.

Piet van der Lende

Mag de sociale dienst vragen om 2 jaar bankafschriften?

Het regiem in de bijstand wordt soms wel vergeleken met een 'sociaal panopticum'. Een panopticum was oorpsronkelijk een gevangenis, waarin bewaakten en bewakers voortdurend zichbaar zijn door de inrichting van het gebouw en waarbij ze elkaar dus voortudrend in de gaten kunnen houden. Daardoor zullen bewakers en bewaakten niet snel de strenge regels overtreden omdat ze weten, altijd tegen de lamp telopen. Het regiem in de bijstand is een virtueel sociaal panopticum. Er is geen sprake van een fysieke gevangenis, maar de strenge geboden en verboden in het gedrag van de bijstandsgerechtigde worden voortdurend in de gaten gehouden, waarbij de bijstand zo is ingericht dat alle extra inkomsten en besparingen en relaties aan de sociale dienst gemeld moeten worden en gecontroleerd. De Bijstandsgerechtigde 'internaliseert' de strenge regels van de sociale dienst, voortdurend is de dienst in hun gedachten, ook al worden ze vaak maar periodiek gecontroleerd. Aan de grenzen van het sociaal panopticum zijn er voortdurend onderhandelingen tussen de uitvoerende instantie, haar ambtenaren en de bijstandsgerechtigden over hoever de sociale dienst mag gaan in haar controles. Bijvoorbeeld: ‘moet in 3 maanden giroafschriften laten zien, en nu vragen ze de afschriften vaan de afgelopen 2 jaar’.

Centrale raad van Beroep

 

 Onlangs deed de Centrale Raad van Beroep hierover een uitspraak. Het ging om een zaak, waarbij de sociale dienst ontdekte dat iemand 3 auto’s op zijn naam had staan. De sociale dienst vroeg daarop 2  jaar bankafschriften op. Uit de uitspraak: 

‘De registratie van voertuigen op naam van appellante roept wel de vraag op hoe appellante de voertuigen heeft gefinancierd, aangezien haar vermogen bij aanvang van de bijstand op een negatief bedrag is vastgesteld. Maar dat rechtvaardigt op zichzelf nog niet dat direct wordt begonnen met het opvragen van bankafschriften over een periode van ruim twee jaar. Het college was op 16 maart 2022, de datum waarop de bankafschriften zijn opgevraagd, namelijk niet op de hoogte van andere feiten of omstandigheden dan die hierboven genoemd op grond waarvan kon worden getwijfeld aan de rechtmatigheid van de aan appellante verleende bijstand. Tegen die achtergrond valt niet in te zien waarom niet eerst een lichter onderzoeksmiddel had kunnen worden ingezet, zoals het opvragen van bankafschriften over drie maanden en informatie over de (bekostiging van de) drie auto’s bij appellante en/of het voeren van een gesprek met haar. Aan de hand van de aldus verkregen gegevens en voor zover die dat zouden rechtvaardigen, zou het college stapsgewijs zwaardere onderzoeksbevoegdheden kunnen inzetten, waaronder het opvragen van bankafschriften over langere perioden. Het college heeft ter zitting ook niet kunnen uitleggen waarom in eerste instantie niet kon worden volstaan met een dergelijk minder zwaar onderzoeksmiddel. Door direct bankafschriften over een periode van ruim twee jaar op te vragen heeft het college gehandeld in strijd met de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit’.  (1)

Commentaar

Uit de uitspraak blijkt, dat de Centrale Raad 2 jaar bankafschiften opvragen een zwaar middel vindt, en dat dit pas kan worden ingezet als alle andere middelen om aan informatie te komen zijn uitgeput. Maar wat schiet je daarmee op? De Centrale Raad zegt dat een gesprek moet worden gevoerd. Maar ook dat is geen sinecure, waarbij de klant onder druk kan worden gezet. Met de uitspraak van de Centrale Raad kom je van de regen in de drup.

Piet van der Lende

(1) Nieuwsbrief jurisrudentie cetrale raad van beroep. <a href="https://www.rechtspraak.nl/organisatie-en-contact/organisatie/centrale-raad-van-beroep/nieuwsbrief-jurisprudentie"> Nieuwsbrief jurisprudentie </a><p> De tekst die u aanhaalt is afkomstig uit een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep (zaaknummer 24/1195 PW), gewezen op 2 juni 2026 onder nummer ECLI:NL:CRVB:2026:807. [1]

Reorganisatie van de arbeidsongeschiktheidswetten werpt schaduwen vooruit

 Reorganisatie van de arbeidsongeschiktheidswetten werpt schaduwen vooruit

Op het spreekuur van de Bijstandsbond en in de praktijk van Marc van Hoof komen steeds meer mensen, die al zeer vroeg- even na hun achttiende of negentiende- Wajong hebben aangevraagd. De reden van die ontwikkeling is een beetje onduidelijk. Het kan te maken hebben met de arbeidsmarkt, waarbij (gedeeltelijk) arbeidsongeschikten steeds minder in staat zijn aan de hoge eisen van de werkgevers te voldoen in de flexibele deeltijdbaantjes die zij in de aanbieding hebben.  Tot nu toe was het zo, dat vooral mensen, waarbij op latere leeftijd arbeidsongeschiktheid optrad, een aandoening werd ontdekt die al voor het achttiende levensjaar bestond. Nu mensen op jongere leeftijd Wajong aanvragen, betreft het vaak zeer ingewikkelde juridische en medische kwesties, die een grote druk veroorzaken op de uitvoeringsorganisatie en er zijn meer juridische procedures, die een belasting betekenen voorde rechterlijke macht. Vaak wordt bij die beroepsprocedures en rapporten ook AI gebruikt, met een stortvloed aan argumenten, die de druk op de rechterlijke macht alleen nog maar vergroot.   

 tien jaar termijn

    Het UWV voert nu als beleid, dat die nieuwe instroom van jonggehandicapten in de perken wordt getracht te houden, door vaak de stelling in te nemen, dat iemand op het moment van keuring weliswaar arbeidsongeschikt is, maar dat te verwachten valt dat er de komende tien jaar een verbetering zal optreden. Die arbeidsongeschikten komen dan in de bijstand terecht, alwaar  de gemeenten er niets mee kunnen. Reintegratiemogelijkheden zijn allang wegbezuinigd en de gemeente rest niets anders, dan de betreffende arbeidsongeschikte vrij te stellen van de sollicitatieplicht. Omdat ze op het moment van instroom in de bijstand arbeidsongeschikt zijn, ongeacht wat er de komenden tien jaar gaat gebeuren. In de politiek en bij vakbondsacties wordt momenteel gepraat over bezuinigingen op de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. PRO en de vakbonden verzetten zich hevig tegen die bezuinigingen, maar Jesse Klaver heeft al gezegd dat over herzieningen van de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen valt te praten, als eerst de bezuinigingen van tafel gaan. De voorzitter van het CNV heeft zich in vergelijkbare bewoordingen uitgelaten. Uit het bovenstaande blijkt, dat het UWV alvast een voorschot heeft genomen op de komende  'reorganisaties" Lees: bezuinigingen en verscherping van toetreding tot de arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. 

Piet van der Lende

Woonopstand

 

Manifestatie van de FNV tegen de kabinetsplannen in Amsterdam op 23 juni

 

stoppen we de afbraak!

De afbraakplannen van het kabinet op de WW, WIA, AOW en de zorg zijn desastreus. De rekening wordt bij werkend Nederland gelegd. Samen laten we zien dat we dit niet pikken tijdens de manifestatie op 23 juni op het Beursplein in Amsterdam. Doe mee en meld je aan. Samen laten we zien dat Nederland dit niet pikt! Kom je van buiten Amsterdam? Vanuit verschillende plaatsen wordt gratis busvervoer georganiseerd. 

📆23 juni
🕑15.00 - 18.00 uur
📍Beursplein Amsterdam

Programma:

• 15.00 uur: start programma (binnenkort meer!)

  • Muziek

  • Infostands over de sociale afbraak en oproep tot acties

  • Inhoudelijk programma met sprekers

  • Eten en drinken (met coupon na aanmelding)

• 18.00 uur: afsluiting

 

Naar de landelijke actiepagina

De bezuinigingen van het kabinet Jetten. Een overzicht

De bezuinigingen van het kabinet Jetten. Een overzicht. Samengesteld door Dejo Overdijk Regering laat de meest kwetsbaren de rekening van de internationale spanningen betalen. De rijken blijven als gebruikelijk weer buiten schot. In plaats van de rijken te belasten, doet hij o.a een graai in de rijk gevulde premiepotten van WW en WIA Werkenden • door de lengte van WW en WIA te verkorten, het recht op uitkering nog verder te bemoeilijken en de hoogte van de uitkeringen vergaand te verlagen, gaat Jetten ontzettend veel mensen extra in de bijstand droppen. • De verlagingen hebben ook grote gevolgen voor uitkeringen bij zwangerschaps- en bevallingsverlof en ouderschapsverlof. Werkgever hoort volgens cao afspraken aan te vullen. Bezuinigingen leiden daardoor tot extra ( potentieel) zwangerschapsdiscriminatie bij aanstelling. We kunnen dit kabinet ook beschouwen als een nieuwe aanval op vrouwenrechten. Dat blijkt ook uit de andere bezuinigingsplannen. • Minder heffingskortingen, dus hogere belastingen ( maar niet voor de rijken) • Samenvoeging kinderbijslag en kindgebondenbudget. Betekent dat de rijken meer geld gaan krijgen en de armen minder of max gelijk. • Regering wil voltijdsbonus in voeren. Nog altijd werken meer vrouwen part-time dan mannen ivm rolmodel. Dit belemmert eerlijke taakverdeling en ruimte voor vaderschapsrol • Part-timers werden al eerder getroffen door belastingverhoging voor parttime werk. Meeste part-timers nog steeds vrouwen. Zorg • Hoger eigen risico in de zorg. [ Dit zou gecompenseerd moeten worden door de gemeente door een extra 350 miljoen voor chronisch zieken]. Maar een extra compensatie bij de gemeente is nu al erg moeilijk en veel te laag. In amsterdam is deze vergoeding maximaal €150 en in de meeste gevallen rond de 80 euro. De vooruitzichten dat deze verhoging van het Eigen risico tot grote financiële problemen leidt, is onontkoombaar. • Ook wil het kabinet de geneesmiddelen uit het basispakket gaan halen. Welke dat zijn, is op dit moment onduidelijk. Dat dit negatieve effecten zal hebben voor vooral de mensen met het minste geld, is voorspelbaar. • Daarnaast wil het kabinet ook de aftrek ziektekosten via de belasting afschaffen voor kosten die de zorgverzekeraars niet betalen. Dus ook die route naar goede en veilige medicijnen wordt afgesloten. • Feitelijk betekent dat gemeentes een groter beroep gaan krijgen op bijzondere bijstand ivm ziektekosten.Daar krijgen ze dan 360 miljoen voor. Of de 360 miljoen dan voldoende is, is de vraag. Dat is 1 miljoen euro gemiddeld. In geen verhouding tot de geschatte 5 miljard aan bezuiniging op de zorg. • Ouderen • Deze regering wil ondanks de gemaakte afspraken de AOW leeftijd verder verhogen. Welke effecten dat heeft voor met name de praktisch opgeleiden, die vaak te zwaar werk moeten doen, laat zich raden. Door de felle reactie van de FNV staat dit weer even in de ijskast, maar hoelang? • Ook mensen in de bijstand leven korter. Hogere AOW leeftijd betekent ook voor hun meer stress vanwege druk P-wet. Meeste ouderen zijn vrouwen. Wij leven langer, dus vooral bezuinigingen op vrouwen. • Hogere kosten voor mensen in verzorgingstehuizen per 2030 • Korting op de huishoudelijke zorg. Hoe dan? Ouderen moesten langer thuis blijven wonen, opdat de bejaardentehuizen gesloten konden worden Er zijn nu al vele klachten over de kwaliteit van de WMO. Eigen bijdrage omhoog, hulp verminderd. Minder betaalde banen ( meestal) voor vrouwen in HH. zorg • -leidt tot groter beroep op gratis!!!! Mantelzorg. Meestal vrouwen. • Eigen bijdrage wijkverpleging. Groter beroep op mantelzorg. • Wonen • Herzien van de Wet betaalbare huur, minder regels voor verhuurders. Te verwachten consequentie: hogere huren. Voor de rijken: blijft de hypotheekrente aftrek Wat wel: Noodfonds energiekosten, Bedrag 195 miljoen. Hoe en wanneer het uitgekeerd wordt, is volslagen onduidelijk. Wat kunnen we doen? • Bovenop de Gemeenteraad zitten. Inspreken en consequenties beleid n openbaarheid brengen • Vakbondsacties steunen. 23 juni beursplein

Reportage op AT5 over 50 jaar Bijstandsbond

 Reportage op AT5

Reportage op at5

De Bijstandsbond bestaat 50 jaar. Reden voor een feestje in het Dijktheater in Oud-West. De Bijstandsbond werd in 1976 in Hilversum opgericht door de VARA-ombudsman om de belangen van uitkeringsgerechtigden te behartigen. Het begon als landelijke organisatie, maar inmiddels is de bond alleen nog aanwezig in Amsterdam. 

Een feestelijk jubileum in het Dijktheater aan de Da Costakade. Er is koffie, cake en kippensoep. Er zijn vrijwilligers, leden van vakbond FNV, en een aantal mensen die de Bijstandsbond om hulp hebben gevraagd. Want dat is wat de Bijstandsbond doet: opkomen voor de belangen van bijstandsgerechtigden.

Voorzitter Piet van der Lende: "We hebben een inloopspreekuur op dinsdag en donderdag van 11.00 uur tot 16.00 uur. En om 13.00 uur is er een advocaat aanwezig om te helpen. Wij gaan met de mensen mee naar spannende gesprekken bij de sociale dienst, de UWV en de Sociale Verzekeringsbank. Dus wij ondersteunen de mensen op het spreekuur. We helpen de mensen stap voor stap om op de goede weg te komen."

Foto: AT5

De Bijstandsbond begon als landelijke organisatie, maar dat is het allang niet meer. Volgens Van der Lende omdat de overheid de subsidiekraan voor de 'meer radicale' groepen langzaam heeft dichtgedraaid. "En nu zijn wij enige die overgebleven is. De anderen zijn allemaal teloor gegaan."

Barricades

De Bijstandsbond is ook niet bang om de barricades op te gaan. Aan de wand van het Dijktheater hangt vijftig jaar aan geschiedenis in de vorm van foto's, artikelen en affiches. Daaronder ook oproepen voor demonstraties en manifestaties. Van der Lende: "Dat doen we de laatste tijd niet zoveel meer. Wel voeren we veel rechtszaken tegen onder meer de sociale dienst. En die winnen we meestal ook. Dat is een van de wapens die wij nu gebruiken."

Foto: AT5

Henk Kroon is al 20 jaar betrokken bij de Bijstandsbond, en schreef een boek over de sociale geschiedenis van Amsterdam. Volgens Kroon is er nog genoeg om voor te vechten. "Door de participatiewet kwamen veel mensen in de problemen. Mensen van wie de kinderen meerderjarig werden, werden bijvoorbeeld onmiddellijk gekort op hun uitkering. Ook als die kinderen nog niet werkten. Dus die mensen kwamen in een armoedeval terecht. Bovendien is een bijstandsuitkering nog altijd niet genoeg om van rond te komen. Wat ons betreft, mag het gelijk getrokken worden met het minimumloon." 

"Het is óf bijstand, óf betaald werk"

Piet van der Lende - voorzitter Bijstandsbond

"De participatiewet is een gedrocht", zegt ook Van der Lende. "Het uitgangspunt dat alle bijstandsgerechtigden kunnen werken, terwijl veel mensen arbeidsongeschikt zijn. Verder moet je als je wat bijverdient, bijna alles inleveren. Dus er is geen perspectief om langzaam uit die bijstand te komen. Het is of bijstand, of betaald werk. Het belangrijkste vooroordeel is dat bijstandsgerechtigden klaplopers zijn, die niet willen werken. Terwijl driekwart van deze mensen arbeidsongeschikt is.

50 JAAR jubileum BIJSTANDSBOND

Jubileum – 50 jaar Bijstandsbond Amsterdam – 22 mei 2026. Presentatie van een concept-manifest van wetenschappers over de Participatiewet

In 2026 bestaat de Bijstandsbond maar liefst 50 jaar! Dit bijzondere jubileum vieren we groots op 22 mei met een feestelijke bijeenkomst en een symposium voor leden, sympathisanten en alle geïnteresseerden. Tijdens deze dag staan we stil bij onze geschiedenis, onze successen en de voortdurende strijd voor sociale rechtvaardigheid. Er zullen inspirerende sprekers zijn, muziek, een hapje en een drankje en natuurlijk ruimte om herinneringen op te halen en nieuwe plannen te maken. Een van die nieuwe plannen is een manifest voor verbetering van de bijstand, o.a. de afschaffing van de sollicitatieplicht voor bijstandsgerechtigden. Het manifest is een initiatief van een tiental wetenschappers die zich met onderzoek naar het functioneren van de bijstand bezighouden. OP de jubileumviering een eerste presentatie van het manifest, dat dit najaar zal verschijnen. Iedereen, individuen en maatschappelijke organisaties kunnen dit manifest dan ondertekenen.

welkom

Iedereen is van harte welkom om samen met ons de mooie mijlpaal van 50 jaar Bijstandsbond te vieren. Zet de datum alvast in je agenda en vier mee! Het symposium wordt gehouden in het Dijktheater, Da Costakade 160 in Amsterdam. Laat even weten of je komt en voor welke workshop je belangstelling hebt, dan kunnen we daar rekening mee houden in verband met de indeling van de workshops en eten inslaan voor de lunch. 

Programmastructuur

11.30-12.30 u Inloop en lunch •

12.30-12.45 uur Welkomstwoord en praktische zaken

12.45- 13.15 Historische reflectie op 5 decennia: hoogtepunten en dieptepunten. Met beeldmateriaal & anekdotes. Presentatie: Piet van der Lende en Anke van der Vliet

13.15 – 13.30 Aankondiging workshops en pauze

13.30 – 14.15 Workshops voor Bijstandsgerechtigden, inhoudelijk betrokkenen en ervaringsdeskundigen t.b.v. directe verbetering van de dagelijkse situatie en positie van Bijstandsgerechtigden.

• Armoedebestrijding & schuldpreventie. Inleiding buurtteam amsterdam west (onder voorbehoud) en Piet van der Lende. In de ruimte van de Bijstandsbond

• Toegang tot rechtshulpverlening en het rechtssysteem en de rechtpositie.Inleiding Marc van Hoof, advocaat. In de keuken van het Dijktheater

• Gezondheid & welzijn en de WMO met medewerking van de WMO Adviesraad in Amsterdam In het tettheater

   • De Participatiewet is een gedrocht. Inleiding Maaike Zorgman, bestuurder uitkeringsgerechtigden FNV in de grote zaal van het Dijtheater

14.15-14.30 pauze Koffie, thee, muziek, foto-expositie “50 jaar strijd”

Informele ontmoeting, tentoonstelling

14.30- 15.00 Verslag workshops

15.00– 15.30 Harrie Westerink van Doorbraak draagt gedichten voor over baanloosheid

15.30- 16.00u Presentatie manifest van wetenschappers over noodzakelijke veranderingen in de bijstand

16:00 – 17:30 Panel – Waarom de bond nú nog nodig is en de problemen die mensen met een minimuminkomen ondervinden Gesprek met beleidsmakers, sociale organisaties en ervaringsdeskundigen over bestaanszekerheid, bureaucratie, digitalisering en uitsluiting.

Met Henk Kroon (BIjstandsbond) Marc van Hoof (advocaat) Rutger Groot Wassink wethouder Kadija Hiayti (FNV Schoonmakers) Maaike Zorgman, bestuurder utkeringsgerechtigden FNV, Moderator: dr. Arjen de Wit, MSc Assistant Professor, Faculty of Social Sciences and Humanities, Sociology. Vrije Universiteit. Anke van der Vliet leest een klacht van een ervaringsdeskundige voor. 

17:30 – 17:50 Keynote – De toekomst van sociale solidariteit Kitty Jong, voormalig vice voorzitter FNV

17:50 – 18:00 Slotwoord Dankwoord en oproep tot samenwerking en steun

18:00 – 20:00 Feestelijke borrel met muziek Live muziek door een muziekgroep van professionele musici die lichte Latin Jazz spelen. Optreden van het koor 'Verzet per couplet", drankjes en hapjes, informele ontmoeting

 

Oproep mee te doen aan de organisatie van het jubileum event van de Bijstandsbond

In 2026 bestaat de Bijstandsbond maar liefst 50 jaar! Dit bijzondere jubileum vieren we groots op 22 mei met een feestelijke bijeenkomst en een symposium voor leden, sympathisanten en alle geïnteresseerden. Tijdens deze dag staan we stil bij onze geschiedenis, onze successen en de voortdurende strijd voor sociale rechtvaardigheid. Er zullen inspirerende sprekers zijn, muziek, een hapje en een drankje en natuurlijk ruimte om herinneringen op te halen en nieuwe plannen te maken. Iedereen is van harte welkom om samen met ons dit mooie mijlpaal te vieren. Zet de datum alvast in je agenda en vier mee! Het symposium wordt gehouden in het Dijktheater, Da Costakade 160 in Amsterdam. Laat even weten of je komt en voor welke workshop je belangstelling hebt, dan kunnen we daar rekening mee houden in verband met de indeling van de workshops en eten inslaan voor de lunch. Dit is een tweede oproep. Later volgt een uitgebreid programma met alle inleiders en deelnemers aan het Forum. Het moet een event worden, waar niet alleen maar ‘deskundigen’ hun verhaal vertellen en mensen die in armoede leven passief naar luisteren. Nee, een actieve inbreng vanuit de achterban van de Bijstandsbond zou mooi zijn. We denken aan teksten, gedichten, beeldende kunst en muziek of bijdragen aan de discussie. Hiervoor  organiseren wij een plenaire vergadering ter voorbereiding van het jubileum op woensdag 31 maart om 14.00 uur. Iedereen is welkom. 

Voorlopig programma van het jubileum, maar dat kan nog veranderen, bijvoorbeeld met een actieve inbreng van uitkeringsgerechtigden tussen de onderdelen door. 

22 mei jubileum Dijktheater te Amsterdam

programma:

10.00 -10.30 uur: inloop

Moderator van de dag: Déjo Overdijk

10.30 – 11 uur. Openingswoord door Piet van der Lende en praktische zaken van de dag doornemen 11.00 uur – 13.00 uur workshops.

Workshop I: armoedebestrijding en schuldpreventie inleider: Piet van der Lende

workshop II: Toegang tot rechtshulpverlening en het rechtssyteem en de rechtspositie. Inleider: Mark van Hoof

workshop III: Gezondheid en welzijn en de WMO. Inleider nog vast te stellen

workshop IV: De Participatiewet. Inleider: Maaike Zorgman bestuuder FNV uitkeringsgerechtigden

13.00 – 14.00 uur lunch

14.0 uur -14.30 uur verslag workshops

15.15 uur – 15.30 uur. Terugblik. De organisatie van bijstandsgerechtigden over de afgelopen 50 jaar. Piet van der Lende en Anke van der Vliet

15.30 uur – 15.45 uur. Pauze

15.45 uur -16.45 uur . Forumdiscussie. Gesprek met beleidsmakers, sociale organisaties en ervaringsdeskundigen over bestaanszekerheid, bureaucratie, digitalisering en uitsluiting. Abdu Menehbi, Khadijja Hyati, Piet van der Lende, en anderen. Gespreksleider: Arjen de Wit, medewerker Vrije Universiteit.

16.45 uur. – 17.00 uur. De toekomst. Slotwoord door Kitty Jong ex-vicevoorzitster van de FNV

17.00 uur – 20.00 uur. Avondeten, feestelijke borrel met muziek. Optreden van het koor Verzet per Couplet en jazz muziek. 

Baanlozen gaan ook de gure wind van het nieuwe minderheidskabinet voelen

 

Geplaatst op 12 februari 2026

Baanlozenopjager Aartsen

Op maandag 23 februari staat het nieuwe minderheidskabinet onder leiding van Rob Jetten op het bordes. In het regeerakkoord van dit kabinet worden vreselijke dingen gemeld waar het gaat om de sociale zekerheid en de gezondheidszorg. De verslechteringen op die terreinen staan overal uitgebreid opgesomd, reden waarom ik die hier niet zal herhalen. Er gaat een gure wind waaien. Een beetje onderbelicht in het nieuws blijft de positie van baanlozen in de bijstand en de gevolgen van de verkorting van de WW.

Als je het mij vraagt, gaat er ook een gure wind waaien met het nieuwe kabinet op het gebied van maatregelen om baanlozen weer aan het werk te krijgen (lees: onder druk te zetten om pulpbaantjes te aanvaarden). Er komt een nieuw ministerie om dat allemaal uit te voeren onder leiding van de hardcore VVD-er Thierrry Aartsen. Dat ministerie heet het ministerie van Werk en Participatie, naast het al bestaande ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De Participatiewet gaat onder het nieuwe ministerie vallen.

Verhoging van het minimumloon

Het regeerakkoord verwoordt het zo: “Daarom zetten we ambitieus in om zoveel mogelijk mensen uit de armoede te halen of te voorkomen dat ze erin komen. We zien ook dat hoewel het aantal mensen in armoede daalt en historisch laag is, de intensiteit van de resterende armoede toeneemt. Dit vinden we een zorgelijke ontwikkeling en daarom nemen we gerichte maatregelen om die kwetsbare groep, die voor een groot deel bestaat uit werkende armen, te helpen. We investeren in armoedebeleid en een effectieve aanpak en preventie van schulden. Ook komen we chronisch zieken tegemoet voor hun ziektekosten.”

Uit dit citaat spreekt het rechtse VVD-beleid om armoede te bestrijden. Afgezien van de aanvechtbare stelling dat de armoede afneemt, worden er geen maatregelen genomen om het minimumloon te verhogen. In maart 2024 debatteerde de Tweede Kamer over verhoging van het wettelijk minimumloon. Een ruime Kamermeerderheid wilde toen dat per 1 juli van dat jaar het minimumloon 1,2 procent omhoog zou gaan. Volgens MKB Nederland zouden daardoor duizenden banen verloren gaan. Het toenmalige VVD-Kamerlid Aartsen – nu dus minister – keerde zich dan ook tegen die verhoging. Volgens Aartsen zou werken met dit wetsvoorstel niet meer lonen. “Het zorgt voor het verhogen van de uitkeringen en er zit geen verschil tussen of je meer gaat werken. Daarom vind ik het onverstandig”, liet hij weten. Alle argumenten tegen een forse verhoging van het minimumloon zijn effectief weerlegd in de campagne Voor 16 van de FNV, zoals dat het werkgelegenheid zou kosten en dat mensen niet meer aan het werk zouden gaan. Maar bij Aartsen is dat tegen dovemansoren gezegd. Met zo’n man valt niet te praten. Mensen uit de armoede halen zou volgens hem moeten gebeuren door hen aan het werk te helpen, maar de groeiende groep werkende armen toont aan dat dat voor velen niet blijkt op te gaan.

Taaleis en strafkortingen

Verder staat er in het regeerakkoord: “We willen dat meer mensen de weg naar werk vinden vanuit de Participatiewet, zeker in deze krappe arbeidsmarkt. Daar staat tegenover dat we van de kleine groep die echt niet kan werken ook niet constant zullen vragen dit toch te doen.” Vanuit de gemeenten is vele malen betoogd dat de helft tot twee derde van de mensen in de Participatiewet in feite arbeidsongeschikt is, en dat het een illusie is om de toestroom naar betaald werk voor die groep te vergroten. Maar in het regeerakkoord wordt die feitelijkheid ontkend. Er wordt gesproken over een “kleine groep”.

Wat gaat er gebeuren met de grote groep, waaronder velen die niet kunnen werken? Het regeerakkoord: “De Participatiewet hervormen we met inzet op zeer intensieve begeleiding, investeren in gemeenschappen en een goede samenwerking met (sociale) werkgevers. We gaan door met het ingeslagen pad waarin we meer uitgaan van vertrouwen, waarbij we ook effectief handhaven op de plichten die erbij horen zoals de taaleis of de aanpak van fraude. We kijken hierbij naar bewezen succesvolle modellen, zoals in Rotterdam.” Anders geformuleerd: de grote groep baanlozen in de bijstand wordt constant opgeroepen en onder druk gezet, en krijgt jobcoaches aangesmeerd onder dreiging van strafkortingen die extra ziekmakend zijn. Daarbij zullen onmogelijke eisen worden gesteld, die wel in de Participatiewet staan, maar tot nu toe een dode letter zijn gebleven, zoals de taaleis en een onevenredig strenge aanpak van fraude.

Hoe denkt Aartsen over strafkortingen? Enige tijd geleden was in het nieuws dat niet alle statushouders aan het werk zouden gaan. “Stopzetten die uitkeringen”, riep Aartsen. Dus bij baanloze vluchtelingen die vaak trauma’s hebben opgelopen, wil hij niet eerst een geleidelijk pad met eventueel een waarschuwing laten gelden. Nee, hij wil meteen het bijstandsinkomen van die vluchtelingen afpakken, het laatste vangnet dat nog voor hen is overgebleven. We zijn verder dan ooit verwijderd van de doelstelling om het hele sanctiebeleid van tafel te krijgen.

Piet van der Lende

Reactie van de Bijstandsbond op het niet gebruiken van voorzieningen door mensen op of onder het sociaal minimum

 

Geplaatst op 3 februari 2026

De gemeente Amsterdam heeft de nieuwe adviesraad Participatiewet gevraagd om een advies uit te brengen over het feit dat rechthebbenden vaak geen gebruik maken van inkomens- en armoedevoorzieningen en over het leven beneden een bestaansminimum. De adviesraad benaderde de Bijstandsbond met een aantal vragen daarover. Hier de antwoorden die medewerker Piet van der Lende daarop gaf.

In hoeverre herkennen jullie het niet gebruiken van inkomens- en armoedevoorzieningen bij jullie achterban? En wat zijn volgens jullie daarvan de belangrijkste redenen? (Bijvoorbeeld door onbekendheid met de regelingen, complexiteit van de aanvraag, schaamte, wantrouwen jegens de gemeente/overheid, taal en/of digitale vaardigheden, enzovoorts).

Veel mensen zijn onbekend met de regelingen. Wij als Bijstandsbond krijgen regelmatig mensen op het spreekuur die niet van de mogelijkheden op de hoogte zijn. Dat wordt bevestigd door onderzoeken uit een wat verder verleden, maar we gaan ervan uit dat sindsdien de situatie nauwelijks is verbeterd. Uit de Amsterdamse armoedemonitor blijkt dat al sinds jaar en dag ongeveer een vijfde van de Amsterdamse huishoudens een inkomen heeft tot 120 procent van het wettelijk sociaal minimum (wsm). Het wsm is ongeveer het bijstandsniveau. Ongeveer 318.000 huishoudens hebben meer dan 120 procent van het wsm. Ongeveer 41.000 huishoudens hebben een inkomen tussen 100 en 120 procent van het wsm. Wat echter opvalt, is dat maar liefst 42.000 huishoudens een inkomen hebben beneden het wsm. Wij vinden dat heel veel. Ongeveer 13.000 huishoudens hebben zelfs een inkomen beneden 80 procent van het wsm.

Het CBS publiceerde een onderzoek waaruit bleek dat er in 2009 in Nederland bijna 700.000 personen van 18 tot 65 jaar leefden in een huishouden met een inkomen onder de lage inkomensgrens. Deze grens ligt nota bene lager dan het wsm. Meer dan de helft (370.000) van hen heeft in 2009 betaald werk gehad. Op basis van deze cijfers kan worden geconcludeerd dat ongeveer 10 procent van de huishoudens die leeft van minder dan het wsm in Amsterdam woont. Hiermee hebben we een eerste groep te pakken die leeft beneden het bijstandsniveau: werkende armen. Van deze werkenden met risico op armoede verdienden drie op de tien hun brood als zelfstandige. Een andere grote groep zijn de werkenden met een flexibel contract.

Wat betreft de oorzaken van het feit dat een grote groep inwoners beneden het wsm zit, wordt een tipje van de sluier opgelicht door een onderzoek van de Algemene Rekenkamer. Daar stelde men een rapport samen over de effectiviteit van de uitvoering van de AOW-regeling voor ouderen door de Sociale Verzekeringsbank. Het rapport heet “Ouderdomsregelingen ontleed”. Naast de AOW bestaan er aanvullende regelingen voor specifieke categorieën ouderen. De Aanvullende Inkomensvoorziening Ouderen (AIO) is zo’n regeling. Deze is bedoeld voor ouderen die onvoldoende inkomen of vermogen hebben om in hun levensonderhoud te voorzien. Bijvoorbeeld mensen die geen volledige AOW-rechten hebben opgebouwd tijdens hun werkzame leven. Het onderzoek wijst uit dat 48 tot 56 procent van deze ouderen de AIO-aanvulling niet krijgen, terwijl zij er wel recht op hebben. Dat betreft 34.000 tot 51.000 huishoudens van een of meer personen. En dat betekent vaak: ze leven beneden het wettelijk sociaal minimum.

Een derde groep die gedeeltelijk beneden het sociaal minimum leeft, zijn de mensen met een UWV-, WAO- of WW-uitkering of een uitkering van het UWV in het kader van de Toeslagenwet. Soms komen mensen met die uitkering van de Toeslagenwet nog niet op het sociaal minimum en hebben ze recht op bijstand. Ze hebben dan drie uitkeringen: WW, TW en bijstand. Velen zijn hier niet van op de hoogte en het UWV doet weinig aan voorlichting. Een vierde groep die beneden het sociaal minimum leeft, is de groep die niet op de hoogte is van de vele armoedevoorzieningen van de gemeente. Een vijfde groep is niet op de hoogte van de verschillende toeslagen die door de Belastingdienst worden uitgekeerd.

Welke redenen zien jullie het vaakst voor het niet gebruiken van inkomens- en armoedevoorzieningen?

Hier een aantal redenen waarom mensen geen aanvulling aanvragen en genoegen nemen met een leven beneden het sociaal minimum. Sommigen zitten maar weinig beneden het sociaal minimum en zien af van de administratieve rompslomp om een tientje of enkele tientjes meer per maand te ontvangen. Anderen met gedeeltelijk AOW hebben een eigen huis en willen dat niet opeten. Ze kiezen er daarom voor om in de dagelijkse bekostiging van het levensonderhoud beneden het sociaal minimum te leven. De AIO-aanvulling is immers een bijstandsregeling. Mensen met wat meer spaargeld, een eigen huis of vermogen komen niet in aanmerking, of de aanvulling wordt verstrekt in de vorm van leenbijstand die moet worden terugbetaald. Vaak heeft het huis of een stuk grond in het land van herkomst weinig waarde, maar het is een grote administratieve rompslomp om dan toch AIO aan te vragen.

Daarnaast speelt een rol dat er superveel regelingen zijn met verschillende voorwaarden. De voorzieningen moeten per onderwerp digitaal worden gecheckt. Veel mensen kunnen dat niet omdat ze de apparatuur en de vaardigheden niet hebben. We stuiten ook hier weer op de falende Participatiewet. Deze wet zou het laatste vangnet moeten zijn om te voorkomen dat mensen beneden het wettelijk sociaal minimum zakken. Maar het is allang geen vangnet meer, maar een gatenkaas, waar duizenden geen beroep op kunnen of willen doen. Wanneer je bijvoorbeeld zelfstandige bent, en je hebt onvoldoende inkomen, dan kun je niet zomaar je bedrijf voortzetten en aanvullende bijstand ontvangen. Je moet een hele bureaucratische procedure in met tientallen bewijsstukken en boekhoudkundige gegevens alvorens je voor bijstand in aanmerking komt. Wij hebben op het spreekuur tal van mensen gesproken die een deeltijdbaan hadden beneden het sociaal minimum, maar die geen bijstand aanvroegen vanwege de administratieve rompslomp waarbij bij de verrekeningen van de inkomsten met de bijstand veel fouten worden gemaakt. Het falen van de Participatiewet, die totaal niet meer is afgestemd op de leefsituatie van veel mensen, betekent dat honderdduizenden in armoede moeten leven.

Een ander punt is de onbekendheid met regelingen door gebrek aan algemeen toegankelijke informatie door de gemeente. En het langs elkaar heen werken in de voorlichting van de diverse instanties die met het niet gebruiken van voorzieningen te maken hebben. Het verspreiden van een algemene folder met mogelijkheden en inkomens- en vermogensgrenzen is de beste oplossing. Daarbij kunnen de Belastingdienst, UWV, Sociale Verzekeringsbank en de afdeling Werk, Participatie en Inkomen (WPI) van de gemeente Amsterdam samenwerken. In het verleden was er een overzicht van tips voor de smalle beurs, een handzame brochure waarmee alle regelingen kort werden uitgelegd. Zo’n brochure zou er weer moeten komen, in samenwerking met de diverse instanties.

Welke doelgroepen binnen jullie achterban zouden volgens jullie prioriteit moeten krijgen bij een proactieve benadering door WPI? Zou de insteek moeten zijn (kies een van de drie doelgroepen):
– Urgentie? Bijvoorbeeld alleenstaand of gezin, ouderen, cliënten die langdurig in de bijstand zitten, mensen die langdurig geen gebruik maken van bijstand, enzovoorts.
– Of gebiedsgericht? Bijvoorbeeld de Bijlmermeer, Nieuw-West, Noord, enzovoorts.
– Of op grond van levensgebeurtenissen? Bijvoorbeeld na een overlijden, bij scheiding, een zwangerschap of geboorte, enzovoorts. En zou WPI Amsterdammers moeten benaderen die geen cliënt zijn bij WPI, maar waarbij deze en andere levensgebeurtenissen spelen? Bijvoorbeeld na beëindiging van een werkloosheidsuitkering? Waarom vind je van wel of waarom niet?

Alle (!) groepen die in aanmerking kunnen komen! Geen doelgroepen! Alles is even urgent. En dan met een algemene folder over de diverse bijzondere bijstandsvormen met inkomens- en vermogensgrenzen er bij. En beter niet onder de noemer van WPI, maar door de gemeente Amsterdam. Wel is het goed dat de gemeente ook cliënten van andere instanties benadert, bijvoorbeeld van het UWV.

Zijn er volgens jullie doelgroepen waarbij een proactieve benadering door WPI juist risico’s of weerstand kan oproepen? En waarom is dat zo volgens jullie?

WPI staat niet positief bekend onder mensen met weinig geld, want de afdeling kan inkomen afpakken. Benader mensen daarom onder de naam van de gemeente. Je wordt bij WPI onderworpen aan een bureaucratisch regime dat je betuttelt over aan het werk gaan of vrijwilligerswerk doen en je steeds oproept.

Wat is volgens jullie een passende en effectieve manier waarop WPI cliënten proactief kan benaderen?
– Persoonlijk contact (bijvoorbeeld telefonisch of aan de balie bij WPI)?
– Schriftelijk (per brief of via e-mail)?
– Via vertrouwde organisaties of sleutelfiguren?

Benader mensen namens de gemeente (niet WPI) met algemene schriftelijk informatie over de diverse vormen van (bijzondere) bijstand met inkomens- en vermogensgrenzen er bij.

Welke effecten verwachten jullie van de proactieve dienstverlening op het bereik van inkomens- en armoedeondersteuning?

Als de gemeente mensen algemene informatie geeft over de diverse vormen van bijzondere bijstand met inkomens- en vermogensgrenzen er bij en meldt dat ze dat aan kunnen vragen bij een wijkteam, dan zal dat een positief effect hebben op het vertrouwen in de gemeente. Het gebruik van bijzondere bijstand zal toenemen.

Piet van der Lende